หลายคนคงรู้จักพระที่นั่งวิมานเมฆและพระที่นั่งอภิเษกดุสิต บางคนคงเคยไปเยี่ยมชมอย่างน้อยครั้งหรือสองครั้ง แต่จะมีสักกี่คนที่รู้ว่าอาคารชั้นเดียวหลังคาหน้าจั่วสองอาคารที่ตั้งอยู่อย่างเงียบสงบตรงทางออกของพระที่นั่งอภิเษกดุสิตนั้นคืออาคารอะไร
แท้จริงแล้วอาคารที่ว่านั้นคือ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติช้างต้น ซึ่ง แต่เดิมนั้นอาคารสองหลังนี้เป็นโรงช้างเผือกซึ่งถือกันว่าเป็นช้างของพระมหากษัตริย์ ปัจจุบันอาคารสองหลังนี้ได้กลายเป็นพิพิธภัณฑ์ที่จัดแสดงเกี่ยวกับเรื่องราวของช้างเผือก ที่นี่ถือว่าเป็นหลักฐานทางมรดกวัฒนธรรมที่มีความสัมพันธ์กับธรรมเนียมเกี่ยวกับช้างเผือกที่เหลืออยู่เพียงแห่งเดียวในประเทศไทย โดยแบ่งการจัดแสดงออกเป็น 2 อาคาร
อาคารหลังแรกสร้างขึ้นในปี 2449 ในสมัยรัชกาลที่ 5 เมื่อก้าวเข้าไปในอาคารหลังแรกคุณจะพบกับงาช้างคู่ใหญ่ 3 คู่ ตั้งเด่นต้อนรับคุณอยู่ตรงกลางอาคาร ภายในอาคารนี้จัดแสดงเกี่ยวกับกำเนิดช้างมงคล วิธีการจับช้าง โดยได้นำโบราณวัตถุที่เกี่ยวข้องมาจัดแสดงเช่น รูปปั้นพระพิฆเนศวร กรามช้าง เขี้ยวเสือ อุปกรณ์ที่ใช้จับช้าง เป็นต้น
อาคารหลังที่สองสร้างขึ้นในปี 2470 ในสมัยรัชกาลที่ 7 เมื่อก้าวเข้าสู่ตัวอาคารคุณจะสะดุดตากับรูปปั้นช้างเผือกจำลองขนาดเล็กกว่าของจริงและมีความเหมือนจริง โดยมีโต๊ะวางเครื่องบูชาอยู่ตรงด้านหน้า รอบกำแพงจะจัดแสดงภาพพิธีสมโภชขึ้นระวางช้างต้น นอกจากนั้นยังจัดแสดงเกี่ยวกับประวัติความเป็นมาของพิพิธภัณฑสถานแห่งนี้อีกด้วย
พิพิธภัณฑ์แห่งนี้สามารถเข้าได้สองทางด้วยกัน ทางแรกเข้าทางประตูข้างรัฐสภา ทางที่สองสามารถเข้าทางพระที่นั่งวิมานเมฆแล้วเดินมาทางพระที่นั่งอภิเษกดุสิต พิพิธภัณฑ์จะตั้งอยู่ก่อนถึงประตูทางออก ผู้ที่สนใจสามารถเข้าชมได้ทุกวันตั้งแต่เวลา 9.00 – 16.00 น. โดยคิดค่าเข้าชมคนละ 5 บาท หรือติดต่อที่เบอร์ 0 2282 3336
แม้ว่าพิพิธภัณฑ์แห่งนี้จะเป็นหลักฐานทางมรดกวัฒนธรรมที่มีความสัมพันธ์กับธรรมเนียมเกี่ยวกับช้างที่เหลืออยู่เพียงแห่งเดียวในประเทศไทยก็ตาม แต่ก็ถูกหลายคนมองข้ามไปอาจจะเนื่องจากอาคารไม่มีความโดดเด่นเท่ากับหมู่พระที่นั่งที่อยู่รอบ ๆ และทางเข้าออกนั้นไม่สะดวกจนทำให้หลายคนไม่ทราบว่าที่นี้คืออะไรและมีความสำคัญมากเพียงไหน